Waarom blijven sommige makers ons bij, terwijl andere ondanks hun zichtbaarheid nauwelijks een positie opbouwen?
Auteur: Ruud van der Splinter / Dutch Luxury Design
Mei 2026
Waarom dit Praktijk Inzicht?
Nog nooit eerder was het zo eenvoudig om werk zichtbaar te maken. Kunstenaars en productdesigners beschikken vandaag over websites, social media, online portfolio’s, digitale nieuwsbrieven en internationale platforms waarmee zij hun werk vrijwel voortdurend kunnen presenteren. Toch lijkt die toegenomen zichtbaarheid niet vanzelf te leiden tot een sterkere makerspraktijk. Sommige makers bouwen in relatief korte tijd een herkenbare positie op, terwijl anderen, ondanks een constante stroom van publicaties, exposities en online activiteit, moeite houden om een duurzame relatie op te bouwen met verzamelaars, opdrachtgevers, galeries of andere liefhebbers. Hoe is dat te verklaren?
Dit Praktijk Inzicht onderzoekt niet hoe makers zichtbaarder kunnen worden, maar wat een makerspraktijk eigenlijk herkenbaar maakt. Wanneer ontstaat het gevoel dat afzonderlijke werken niet langer losse objecten zijn, maar deel uitmaken van een praktijk met een eigen richting, betekenis en identiteit?
De ontmoeting
Een verzamelaar bezoekt een kunstbeurs. Hij loopt langs tientallen presentaties. Sommige werken trekken kort zijn aandacht. Andere bekijkt hij nauwelijks. Hier en daar blijft hij even staan om een materiaal, een kleur of een bijzondere vorm beter te bekijken. Aan het einde van de middag valt hem iets op. Zonder dat hij het vooraf had gepland, is hij meerdere keren teruggekeerd naar werk van dezelfde maker.
Niet omdat de objecten sterk op elkaar lijken. Juist niet. Ze verschillen in schaal, materiaal en verschijningsvorm.
Toch lijkt er iets herkenbaar. Niet zozeer in wat er gemaakt wordt. Maar in de manier waarop de maker kijkt, onderzoekt en vormgeeft. Een week later ziet hij opnieuw werk van dezelfde maker. Ditmaal online. Nog voordat hij de naam leest, vermoedt hij al van wie het werk is. Niet omdat hij het object herkent. Maar omdat hij de praktijk begint te herkennen.
Dat roept een vraag op. Wanneer wordt een makerspraktijk eigenlijk herkenbaar?
De praktijkvraag
Wanneer over herkenbaarheid wordt gesproken, denken we al snel aan een herkenbare stijl of een vaste beeldtaal. Veel makers proberen daarom een consistente vormtaal, materiaalkeuze of signatuur te ontwikkelen. Maar verklaart dat werkelijk waarom sommige praktijken ons jarenlang bijblijven?
Er zijn makers die voortdurend van materiaal, techniek of schaal veranderen en toch onmiddellijk herkenbaar zijn. Tegelijkertijd zijn er makers die een zeer consistente stijl ontwikkelen, zonder dat hun praktijk een duidelijke positie krijgt.
Misschien ligt herkenbaarheid dus niet uitsluitend besloten in de uiterlijke kenmerken van het werk. Misschien herkennen wij niet alleen objecten. Misschien herkennen wij een manier van onderzoeken. Een manier van kijken. Een manier waarop afzonderlijke werken met elkaar verbonden zijn.
Dat perspectief verschuift de aandacht van het object naar de praktijk als geheel. Niet één werk staat centraal, maar de ontwikkeling die zichtbaar wordt wanneer verschillende werken, keuzes en onderzoeken samen een herkenbare richting vormen. Om dat verschijnsel beter te begrijpen, onderzoeken we hoe verschillende denkers schrijven over identiteit, praktijk en betekenis.
Het onderzoek
Een eerste aanknopingspunt vinden we bij de Canadese filosoof Charles Taylor.¹ Volgens Taylor ontstaat identiteit niet in afzondering, maar altijd in relatie tot anderen en tot de betekeniskaders waarin mensen leven. Wie wij zijn, wordt zichtbaar doordat onze keuzes, overtuigingen en handelingen zich geleidelijk tot een samenhangend geheel ontwikkelen. Die gedachte lijkt ook van toepassing op een makerspraktijk.
Een praktijk wordt niet herkenbaar doordat één object uitzonderlijk is. Zij wordt herkenbaar doordat over langere tijd een consistente manier van onderzoeken zichtbaar wordt. Afzonderlijke werken verwijzen niet alleen naar zichzelf, maar ook naar een bredere ontwikkeling waarvan zij deel uitmaken. Herkenbaarheid blijkt daarmee geen eigenschap van één object. Zij ontstaat in de samenhang tussen vele objecten, keuzes en ervaringen. Dat roept een volgende vraag op. Waaruit bestaat die samenhang eigenlijk?
De Schotse filosoof Alasdair MacIntyre beschrijft een praktijk als een samenhangend geheel van activiteiten waarin mensen zich gedurende langere tijd ontwikkelen.² Binnen zo’n praktijk gaat het niet alleen om resultaten, maar ook om het voortdurend verfijnen van vakmanschap, oordeelsvermogen en de kwaliteit van het handelen zelf. Vanuit dat perspectief bestaat een makerspraktijk uit meer dan een reeks afzonderlijke projecten. Zij ontwikkelt zich als een doorgaand onderzoek waarin iedere nieuwe keuze voortbouwt op eerdere ervaringen en tegelijkertijd nieuwe vragen oproept. Misschien verklaart dat waarom sommige makers ons onmiddellijk vertrouwd voorkomen, ook wanneer hun werk sterk verandert. Niet omdat ieder object hetzelfde is. Maar omdat wij een onderliggende continuïteit beginnen te herkennen.
Toch blijft nog een belangrijke vraag open. Hoe wordt die continuïteit eigenlijk zichtbaar voor anderen? Om die vraag te beantwoorden, is het behulpzaam om opnieuw naar de makerspraktijk als geheel te kijken. Een praktijk wordt niet zichtbaar op één moment. Zij ontvouwt zich geleidelijk, in de opeenvolging van werken, tentoonstellingen, teksten, gesprekken en keuzes die een maker in de loop van de tijd maakt. Afzonderlijke gebeurtenissen lijken op zichzelf misschien los van elkaar te staan, maar samen vertellen zij een verhaal over de ontwikkeling van de praktijk.
De Franse filosoof Paul Ricoeur beschrijft identiteit niet als iets dat vastligt, maar als iets dat zich ontwikkelt in de tijd.³ Mensen begrijpen zichzelf en elkaar doordat gebeurtenissen samenhang krijgen binnen een groter verhaal. Niet één gebeurtenis bepaalt de identiteit, maar de manier waarop afzonderlijke ervaringen met elkaar verbonden raken. Die gedachte werpt ook een ander licht op de herkenbaarheid van een makerspraktijk. Misschien herkennen wij een maker niet in de eerste plaats aan een vaste stijl, maar aan de samenhang die zichtbaar wordt tussen verschillende werken. Materialen kunnen veranderen. Technieken kunnen zich ontwikkelen. Onderwerpen kunnen verschuiven. Toch blijft er iets herkenbaar, omdat de onderliggende vragen die de maker onderzoekt zich steeds opnieuw in een andere vorm manifesteren.
Herkenbaarheid blijkt daarmee geen kwestie van herhaling. Zij ontstaat uit continuïteit. Dat verklaart ook waarom sommige makers ondanks een grote online aanwezigheid toch moeilijk een herkenbare positie opbouwen. Hun werk is zichtbaar, maar de ontwikkeling van hun praktijk blijft voor anderen grotendeels onzichtbaar. Projecten verschijnen naast elkaar zonder dat duidelijk wordt welke vragen de maker onderzoekt, welke keuzes richting geven aan de praktijk of hoe afzonderlijke werken zich tot elkaar verhouden.
De Amerikaanse socioloog Howard Becker laat zien dat een kunstenaarspraktijk bovendien nooit op zichzelf bestaat.⁴ Werk krijgt betekenis binnen een netwerk van verzamelaars, galeries, curatoren, opdrachtgevers, collega-makers en andere betrokkenen. Herkenbaarheid ontstaat daarom niet alleen in de praktijk van de maker, maar ook in de manier waarop die praktijk zich verhoudt tot haar professionele en culturele context.
Wanneer we terugkeren naar de verzamelaar op de kunstbeurs waarmee dit Praktijk Inzicht begon, wordt duidelijk dat hij niet zozeer afzonderlijke objecten is gaan herkennen. Hij begon een praktijk te herkennen. Niet omdat alle werken op elkaar leken. Maar omdat zij samen een overtuigende ontwikkeling zichtbaar maakten. Daarmee verandert ook onze kijk op zichtbaarheid. Zichtbaarheid gaat niet uitsluitend over het tonen van werk. Zij gaat over het zichtbaar maken van een praktijk.
Praktijkinzicht
Het onderzoek laat zien dat herkenbaarheid niet vanzelf ontstaat uit een herkenbare stijl, een vaste beeldtaal of een hoge mate van zichtbaarheid. Zij ontwikkelt zich wanneer afzonderlijke werken, keuzes en onderzoeken samen een praktijk vormen die voor anderen als een betekenisvol geheel herkenbaar wordt. Vanuit de hedendaagse makerspraktijk willen wij daar een praktijkinzicht aan toevoegen. Een makerspraktijk wordt niet herkenbaar doordat zij steeds vaker zichtbaar is. Zij wordt herkenbaar doordat haar ontwikkeling zichtbaar wordt. Daarmee verschuift ook een fundamentele vraag binnen de makerspraktijk.
Niet alleen: ‘Hoe laat ik mijn werk zien?’
Maar eerst: ‘Wat wordt zichtbaar wanneer iemand mijn praktijk als geheel ontmoet?’
Die vraag gaat verder dan communicatie of presentatie. Zij raakt aan de ontwikkeling van de praktijk zelf.
Wanneer een maker begrijpt welke vragen steeds opnieuw in het werk terugkeren, welke keuzes de praktijk richting geven en welke ontwikkeling zich daarin aftekent, ontstaat samenhang. Die samenhang maakt het voor anderen mogelijk de praktijk niet alleen te zien, maar ook te herkennen.
Misschien ligt daarin een wezenlijk kenmerk van de hedendaagse makerspraktijk. Herkenbaarheid is geen resultaat van méér zichtbaarheid.
Zij is het resultaat van een praktijk die zich in de loop van de tijd bewust heeft ontwikkeld en daardoor zichtbaar maakt waar zij voor staat.
Literatuur
1. Taylor, C. (1989). Sources of the Self: The Making of the Modern Identity. Harvard University Press.
2. MacIntyre, A. (1981). After Virtue. University of Notre Dame Press.
3. Ricoeur, P. (1992). Oneself as Another. University of Chicago Press.
4. Becker, H. S. (1982). Art Worlds. University of California Press.